Fietsen maken doe je zelf

Tag: wiel

  • Zelf een fiets wiel spaken

    Zelf een fiets wiel spaken

    Zelf een fiets wiel spaken

    Zelf een fiets wiel spaken? Wanneer je je eigen fietswiel wil spaken of je wiel helemaal opnieuw wilt spaken kun je flink wat geld besparen. Als je Nexus 7 versnelling wiel kapot is kan dit enorm duur zijn om te vervangen. Maar als je naaf nog te gebruiken is kun je het ook oplossen door alleen een nieuwe velg en een stel spaken te kopen. Bij remnaaf achterwielen kun je jezelf vaak de moeite besparen omdat een nieuw wiel dan vaak goedkoper is.

    Je kunt natuurlijk ook gewoon een speciale naaf willen, misschien een 2 versnelling automaat, een Nuvinci naaf of misschien wil je wel een motor in je voor of achterwiel bouwen. Dit zijn allemaal redenen om een fiets wiel spaken zelf te proberen.

    Uiteraard kun je dit ook bij de plaatselijke fietsenmaker laten doen maar dit kost je vaak tussen de 75 en de 100 euro.

    Bereid je voor, de eerste keer is niet altijd even gemakkelijk. Waarschijnlijk zal het eerste wiel dat je gaat spaken je wel 2-3 uren kosten. De tweede keer gaat het al veel sneller en nadat je dit 5 keer gedaan hebt stelt het helemaal niets meer voor.

    Vuistregels

    Voordat we beginnen met de uitleg wil ik alvast wat vuistregels noemen. De hieronder genoemde dingen zijn het ENIGE wat je eigenlijk moet weten. Verderop worden deze punten toegelicht. Wanneer je het idee eenmaal snapt heb je alleen nog maar een post it nodig om alle informatie samen te vatten.

    • Werk in 4 series, begin met duwende spaken
    • Achter spaak 13, voor spaak 14
    • Sportfietsen hebben vaak voor én achter spaak 14
    • Linkse velg, begin aandrijfzijde/tandwielzijde. rechtste velg, begin aan de andere kant
    • Zorg dat er geen spaak voor het ventielgat langs loopt

    Wiel spaken

    Juiste spaken kiezen

    Voordat je überhaupt begint met het fiets wiel spaken moet je weten welke spaken je nodig hebt. Dit kun je gemakkelijk uitrekenen door middel van online spaak calculators. Zelf doe ik dit altijd via sapim.be. Hier kun je een stappenplan doorlopen om erachter te komen welke lengte spaken je precies nodig hebt. Je selecteert wat voor wiel je gaat spaken, hoevaak je wil kruisen (meestal 3 keer), hoeveel spaken er in je wiel komen en kunt vervolgens de volgende maten invoeren:

    • inbouw breedte van de naaf
    • breedte vanaf de flens tot het einde van de naaf aan beide kanten
    • de naaf diameter aan beide kanten
    • de interne velg diameter
    • de velgdikte

    LET OP, doe dit zo nauwkeurig mogelijk. Wanneer je je ergens een millimeter vergist kan dit flinke gevolgen hebben voor het eindresultaat.

    90% van de wielen hebben 36 spaken, maar tel dit voor de zekerheid toch nog even na. Het aantal gaten in je naaf en het aantal gaten in de velg moeten overeen komen.

    Mocht je op een of andere vreemde manier het idee in je hoofd hebben om dit niet met een programma te doen maar de spaak lengte zelf uit te rekenen? Here you go, de formule:

    Formule spaak lengte berekenen fiets wiel spaken

    Wat voor velg gebruik je?

    Wanneer je een velg hebt met hetzelfde aantal gaten moet je bepalen of je een rechtse of een linkse velg hebt. Vaak zijn race en mountainbike velgen links en de velgen in de stadsfiets rechts.

    Aan het eerste nippel gat boven het ventiel gat kun je zien of je een linkse of een rechtse velg hebt. Wanneer de eerste nippel aan de linkerkant van het midden zit is de velg links, wanneer hij aan de rechterkant van het midden zit is hij rechts.

    Voordat je begint

    Tijdens het fiets wiel spaken draai je de nippels een klein stukje op de spaak. Houd hiervoor voor jezelf een regel aan. Draai de nippel er bijvoorbeeld 3 slagen op, niet meer en niet minder. Hiermee bespaar je later in het proces heel veel tijd. Fiets wiel spaken doen wij altijd gestructureerd en in series.

    Eerste serie

    Om ervoor te zorgen dat je wiel zo stevig mogelijk word beginnen we met de eerste serie duwende spaken. Bij een linkse velg is de eerste serie aan de tandwiel zijde en bij een rechtse aan de andere kant.

    De eerste serie spaken monteer je van buiten naar binnen. Je duwt de dus vanaf de buitenkant voor de flens heen zodat de koppen aan de buitenkant komen te zitten. Wanneer je het in deze volgorde doet is het bij de volgende series makkelijker om de spaken er in te krijgen. Je plaatst nu de eerste 9 spaken en slaat steeds 1 gat over in de flens. Nu monteer je de eerste spaak in het eerste nippel gat boven het ventiel. Daarna monteer je de rest van de spaken en sla je steeds 3 nippelgaten over voordat je de volgende spaken monteert. Aan de achterkant draai je de nippel een klein stukje op de spaak. De spaak moet vast zitten maar niet op spanning, dit doen we op het einde pas.

    Tweede serie

    Nu zet je het wiel rechtop met het ventiel gaat naar je toe. Je zet nu 1 spaak in de flens aan dezelfde kant waar je begonnen bent. Deze keer monteer je de spaak van binnen naar buiten, de kop zit nu dus aan de binnenkant. Laat deze spaak 3 keer kruisen. De spaak gaat nu dus langs 3 spaken uit de eerste serie. Op deze manier past hij maar in 1 gat, dit gat zit tussen 2 spaken uit de eerste serie in. Er blijft dus aan beide kanten van deze spaak een gat over.

    Nu herhaal je dit met de andere 8 spaken. Als je de eerste spaak goed gemonteerd hebt en je laat de volgende spaken ook weer 3 keer kruisen is het onmogelijk om hier nog iets verkeerd te doen. Draai de nippel weer een klein beetje vast. Breng de spaken nog niet op spanning. 1 kant van het wiel is nu klaar.

    Met de derde en de vierde serie bepaal je of er een spaak voor het ventielgat langs loopt. Let hier goed op. Zorg ervoor dat de spaak niet kruist vlakbij het ventielgat omdat je anders later problemen kunt krijgen met het oppompen van je band.

    Derde serie

    Je legt nu je wiel op je werkband met de gespaakte kant naar beneden. Kijk van boven af naar de flens. Als het goed is zie je nu dat de spaakgaten aan de bovenkant niet precies tegenover de spaakgaten aan de onderkant zitten. Zoek nu de eerste spaak op uit de eerste serie, die naast het ventielgat en kijk waar deze spaak in de naaf zit. Je steekt nu een spaak van buiten naar binnen in het naafgat wat het dichtst tegenover de eerste spaak zit. De kop zit dus weer aan de buitenkant van de naaf. Je monteert deze spaak in het eerste lege nippel gat NA het ventiel. Nu kun je de andere 8 spaken monteren, je slaat weer steeds 1 gat in de naaf over en je draait de nippel een klein stukje op de spaak.

    Vierde serie

    Als het goed is heb je nu nog 9 gaten in de flens over en 9 gaten in de velg. Hier kun je weer spaken doorheen halen van binnen naar buiten, kop dus weer naar de binnenkant van de naaf. Deze spaken kruis je weer met 3 spaken uit de derde serie. Hier kan nog vrij weinig mis gaan. Je hebt nog 9 gaten over in zowel de flens als de velg dus zolang je 3 keer blijft kruisen komt dit helemaal goed. Net zoals de andere series draai je de nippel er weer een klein stukje op.

    Nu ben je in principe klaar met het fiets wiel spaken! De spaken zitten natuurlijk nog wel helemaal los in het wiel dus nu moet je de spaken nog opspannen en het wiel richten.

    Spaken spannen

    Begin weer bij de eerste spaak naast het ventiel gat. Draai de nippel 1 slag vaster. Doe dit vervolgens bij alle spaken totdat je weer bij het ventiel gat bent. Doe dit heel gelijkmatig om ervoor te zorgen dat de naaf niet scheef komt te staan ten opzichte van de velg. Ook voorkom je onnodige slagen etc wanneer je dit gelijkmatig doet. Kijk nu hoe vast de spaken zitten. Waarschijnlijk hebben ze nog wel een paar slagen nodig dus herhaal dit proces totdat de spaken licht op spanning staan.

    Zodra de spaken licht op spanning staan ga je over naar een halve slag, vervolgens een kwart slag. Blijf dit gelijkmatig doen. Houd ondertussen ook een beetje in de gaten of er geen slagen in het wiel ontstaan. Wanneer er wel een klein slagje ontstaat kun je HIER lezen hoe je dit weer recht kunt trekken.

    Klaar

    Dit was het alweer. Je kunt nu zelf een fiets wiel spaken. Nu kun je je velglint, binnen en buitenband weer monteren en je wiel in de fiets zetten. Een aanrader is wel om na een paar weken fietsen nog even te controleren of de spaakspanning nog in orde is. Eventueel kun je dan de spaken nog een klein slagje geven.

    Als je bovenstaand verhaal een aantal keer hebt uitgevoerd en helemaal begrijpt gaat het steeds makkelijker worden. Waarschijnlijk heb je de derde keer het hele verhaal al niet meer nodig maar alleen nog de vuistregels die ik in het begin van dit artikel benoemd heb. De eerste keer is het gewoon een enorme klus maar nadat je het een aantal keer hebt gedaan moet je toch in 30-45 minuten een wiel opnieuw kunnen spaken.

    Vind je dit toch teveel werk? Voor zo’n 30 euro koop je een compleet nieuw wiel met remnaaf. Deze kun je ook gewoon monteren in een fiets waar een 3, 4, 5, 7, of 8 versnellingswiel uit komt. Je mist dan je versnellingen maar je kunt weer prima fietsen!

    Heb je nog vragen over dit artikel? Reageer hieronder en we zorgen dat je vraag zo snel mogelijk beantwoord word.

  • Wiel richten

    Wiel richten

    Wiel richten / slag in wiel

    Wiel richten / slag uit je wiel draaien. Een kinderlijk simpel klusje. Tenminste als je wat ervaring hebt. De eerste keer kan het best een tijdje duren maar hoe vaker je dit doet hoe makkelijker het word.

    Wat heb je nodig om een wiel te richten?

    Een kleine slag kun je er vaak zo uitdraaien terwijl het wiel nog in het frame zit. Wel is het verstandig om zeker de eerste keren het wiel te demonteren en het te leren met een wielenrichter.

    LET OP: Als er spaken uit het wiel missen moet je deze als eerste vervangen. Als niet alle spaken aanwezig zijn is het praktisch onmogelijk om een wiel goed te richten. Ook moet je goed controleren of er geen scheuren in de velg zitten. Als dit het geval is kun je het wiel nog zo mooi richten maar komt het slag snel terug of breekt je velg.

    Het principe

    Het principe is erg simpel. De spaken aan de kant van het slag moeten losser gedraaid worden en de spaken aan de andere kant vaster. Werk altijd van beide kanten. Als je alleen 1 kant vaster draait kan het zijn dat je een hoogte slag forceert. Dit is later erg lastig te verhelpen.

    Het wiel in het frame richten

    Onthoud, doe dit bij voorkeur alleen als je al wat ervaring en gevoel hebt met wielen richten. En als het slag niet te groot is natuurlijk.

    Geef het wiel een slinger en houd er een stift naast. Als je dit doet tikt het wiel op het punt van het slag tegen je stift aan. Je kunt zo precies zien waar het slag zit en hoe groot hij is. Nu werk je van buiten naar binnen. De spaken die het verst van het midden van de slag af zitten geef je een kwart slag, de volgende een halve slag en de laatste een hele slag. De spaken aan de kant van het slag losser en de andere kant vaster. Je draait het wiel opnieuw en kijkt hoeveel er nog van de slag over is. Is het wiel weer recht? Mooizo. Zit er nog een slagje in? Herhaal dit totdat het slag helemaal verdwenen is.

    Het wiel richten met een wielenrichter

    Bij het wiel richten met een wielenrichter moet je eerst het wiel helemaal demonteren. Ook de band kun je het best demonteren.

    Groot slag

    Als het slag erg groot is is het een goed idee om alle spaken in de buurt van het slag los te draaien. Nu deze los zitten kun je het wiel alvast een beetje helpen. Leg het wiel op 2 blokken met het slag naar boven. Druk nu met je knie stevig tegen de velg aan. Het grootste slag kun je er op deze manier uit duwen. Ook kun je een betonnen fietsenstandaard gebruiken. Je zet het wiel in de fietsenstandaard en buigt hem simpelweg terug. Je moet hiermee wel voorzichtig zijn dat je hem niet te ver buigt. Nadat je het wiel enigszins recht gebogen hebt kun je hieronder verder lezen.

    Klein slag

    Als het slag wat kleiner is kun je direct beginnen met richten. Je zet je wiel in de wielenrichter. Aan de zijkant heb je pennetjes die je naar binnen of naar buiten kunt draaien. Je stelt hem zo af dat hij net tegen de velg aan tikt als je het wiel een slinger geeft.

    Begin de spaken losser te draaien aan de kant van het slag. Deze draai je in het midden van het slag een hele slag losser, aan de zijkanten een halve slag. Nu tikt hij als het goed is al niet meer tegen het pennetje aan. Nu draai je het pennetje weer verder naar binnen zodat hij er net tegenaan tikt. Daarna draai je de spaken aan de andere kant iets vaster. Weer in het midden van het slag een hele slag en aan de zijkanten een halve slag. Dit herhaal je totdat het slag helemaal verdwenen is.

    Conclusie

    De eerste keer kan dit best een tijdje duren maar zodra je wat ervaring hebt kan dit erg snel gaan. Tegenwoordig ben ik met een klein slag zo’n 5 minuten bezig en met een heel groot slag maximaal 20 minuten. Als je dit voor klanten gaat doen moet je dus ook altijd de prijs baseren op hoe groot het slag is. Een klein slagje kun je voor een tientje doen en een groter slag moet gauw 20,- opleveren. Ook is het handig om de klant op voorhand te informeren dat er een klein tikje in kan blijven zitten. 95% richten kost je 50% van de tijd. De laatste 5% ben je net zo lang mee bezig. Ik zou dus bij stadsfietsen adviseren die laatste 5% te laten zitten.

    Heb je nog vragen over het richten van wielen? Stel ze gerust onder dit artikel en we zorgen dat we je vraag zo snel mogelijk beantwoorden.

    Weten hoe je een compleet wiel opnieuw kunt spaken? Lees dan dit artikel.

  • Tandwiel vervangen van je fiets.

    Tandwiel vervangen van je fiets.

    Tandwiel vervangen van je fiets.

    Zeker als je een fanatieke fietser bent is dit een bekend klusje: tandwiel vervangen. Elke keer je fiets naar de fietsenmaker brengen kost je handen vol met geld. Terwijl een tandwiel je maar 2,- en een beetje tijd hoeft te kosten.

    Benodigdheden:

    • Tandwiel
    • Schroevendraaiers
    • Steeksleutels
    • Inbussleutels

    Je fiets kraakt tijdens het trappen. Het zou aan je ketting kunnen liggen. Maar hoe zit het dan met je tandwielen?

    Om te beginnen een afbeelding van hoe een goed tandwiel eruit hoort te zien. Deze heeft een nette strakke vorm waar de ketting mooi soepel overheen kan lopen.

    Tandwiel vervangen

    Zodra je tandwiel versleten is beginnen de tandjes te lijken op een soort haaienvin. Er zit een kleine uitholling bij elke schakel zoals op de foto hieronder.

    oud versleten tandwiel

    Als hij er zo uit ziet is de kans zeer groot dat deze aan vervanging toe is. Doordat de ketting elke keer blijft haken achter de ‘haaienvinnetjes’ van het tandwiel gaat hij kraken.

    Vaak is alleen het achtertandwiel versleten. Het kan ook zijn dat de crank versleten is, Ziet de crank er net zo uit als het achtertandwiel op de foto hierboven? Dan is het een goed idee om deze ook te vervangen

    Achtertandwiel vervangen.

    Stap 1: Wiel demonteren

    Je kunt beginnen met het verwijderen van je kettingkast. Nu je dit gedaan hebt is het zaak om de wielmoeren, de kettingspanners en je remverankering los te draaien. Als je in het bezit bent van een fiets met versnellingen kan moeten deze ook los gehaald worden.

    Stap 2: Tandwiel demonteren

    Nu zie je als het goed is je tandwiel zitten. Deze zit vergrendeld met een borgring. Deze moet eerst verwijderd worden. Dit kun je doen door een kleine platte schroevendraaier in 1 van de inkepingen te duwen en zo de ring eraf te wippen. Nu kun je je tandwiel er zo af pakken.

    Stap 3: Nieuw tandwiel monteren

    Tel de tandjes van het oude tandwiel en zorg dat je in het bezit komt van een nieuw achtertandwiel met een gelijk aantal tandjes. Als je dit niet doet veranderd het verzet van je fiets en gaat je fiets zwaarder of lichter trappen. Nu duw je het nieuwe achtertandwiel met de nokjes in de inkepingen in de naaf en kun je hem opnieuw vergrendelen met de borgring. Normaal kan dit erg lastig zijn maar als je dit precies doet zoals ik het ook doe in dit filmpje is het super simpel. 2 kleine platte schroevendraaiers en je wipt de borgring er zo weer omheen.

    Stap 4: Smeren en proefrit

    Nu kun je je wiel weer in de fiets zetten, de ketting opspannen en smeren en eventueel de versnellingen afstellen. Vervolgens maak je nog even een proefrit en kom je tot de conclusie dat hij weer fietst als een nieuwe. Zo makkelijk is zelf je tandwiel vervangen dus.